Zioła w kuchni polskiej

Zioła w kuchni polskiej stosowane są od wieków, charakterystyka najpopularniejszych ziół używanych w kuchni polskiej.

Zioła w kuchni polskiej stosowane są od wieków, charakterystyka najpopularniejszych ziół używanych w kuchni polskiej.
fot. Teresa Kasprzycka/Shutterstock

Zioła w kuchni polskiej stosowane są od wieków. Bez nich żadna z potraw nie nabierze smaku i aromatu. Dawniej zioła zbierano głównie na łąkach i w lasach, a także hodowano w przydomowych ogrodach. Zioła nie tylko dodają smaku, ale również mają dobroczynny wpływ na nasze zdrowie. Ziół można używać zarówno świeżych jak i suszonych, lecz wiadomo iż te pierwsze wnoszą do potrawy o wiele więcej. Warto więc posadzić rabaty z ziołami w ogródku lub w doniczkach na parapecie. Dzięki temu zawsze będziemy mieli dostęp do świeżych i aromatycznych ziół.

Jeśli ktoś woli zioła suszone to może je kupić lub ususzyć samodzielnie. Te drugie po zerwaniu należy związać w pęczek, powiesić łodygą do góry a następnie umieścić w przewiewnym pomieszczeniu. Dawniej nasza kuchnia znana była z wielu cudownych ziół i przypraw. Obecnie wiele poszło w zapomnienie. Niektóre z nich wracają do łask, ale to proces długotrwały.

Oto charakterystyka najpopularniejszych ziół używanych w kuchni polskiej:

LUBCZYK – kojarzony głównie jako afrodyzjak, w kuchni staropolskiej odegrał olbrzymią rolę jako przyprawa. Świeży lubczyk wraca obecnie do łask, dzięki swojemu bogatemu smakowi. Może być używany do uzupełnienia smaku sosów, sałatek, zup, mięs i wielu innych dań. Jego smak jest początkowo słodkawy, lecz z czasem w potrawie ujawnia wiele głębszych pokładów smakowych. Natomiast nasiona lubczyku doskonale uzupełniają smak makaronów, ziemniaków czy domowego chleba. Nie wolno zapomnieć o właściwościach zdrowotnych tego zioła. Lubczyk poprawia działanie układu pokarmowego, łagodzi wzdęcia, działa moczopędnie i rozkurczowo.

CZĄBER OGRODOWY – to obecnie dość zapomniane zioło, lecz dawniej miał ogromne zastosowanie w kuchni. Znany już w starożytności i wykorzystywanych w kuchni od setek a nawet tysięcy lat. Cząber w smaku jest bardzo wyrazisty, gorzkawy, a w aromacie intensywny. Doskonale pasuje do dań mięsnych, wędlin, kiełbas, ryb, potraw z ziemniaków, fasoli, dań warzywnych oraz sosów. Jak każde zioło również cząber ma właściwości zdrowotne. Doskonale pomaga we wzdęciach, zaparciach, działa antyseptycznie i przeciwbakteryjnie na cały układ pokarmowy. Dlatego szczególnie polecany jest jako dodatek do potraw ciężkostrawnych.

MAJERANEK OGRODOWY – ceniony od wieków, już w starożytności stosowany nie tylko w kuchni, ale również jako zioło lecznicze. W kuchni polskiej dodawany do marynat mięsnych, zup oraz klusek. W polskich ogrodach pojawił się ok. XVI wieku. Świeże liście i ziele majeranku idealnie komponują się z sałatkami, flakami, baraniną, wieprzowiną, gęsiną, kaczką, zupami, rybami oraz potrawami z kapusty i fasoli. Majeranek to źródło rutyny, prowitaminy A i witaminy C, idealnie sprawdza się w dolegliwościach żołądkowych, jelitowych i trawiennych.

KOPER OGRODOWY – jedno z najpopularniejszych ziół przyprawowych. Zachwyca od wieków nie tylko smakiem, ale również cudownym aromatem. Obecnie chyba nikt sobie nie wyobraża polskiej kuchni bez kopru. Można go hodować zarówno w ogródku jak i na balkonie. Wspaniale komponuje się z zupami, daniami z ziemniaków, sałatkami, mięsami, rybami czy sosami. Koper w smaku jest delikatny i ziołowy, a jego aromat cudownie łechce nasze nosy. Oprócz walorów smakowych, oczywiście nie należy zapomnieć o jego właściwościach zdrowotnych. Koper bowiem to źródło wielu witamin i składników mineralnych takich jak: witamina D, E, K, B1, B2, B6, B12, H i C, prowitaminę A oraz sole mineralne, wapń, żelazo i fosfor.

NATKA PIETRUSZKI – cudowne, aromatyczne zioło używane w każdej kuchni. Łatwość w hodowli sprawia, że gości na naszych stołach bardzo często. Idealnie uzupełni smak zup, dań mięsnych, past, kanapek, ryb, sosów, sałatek i wszelkiego rodzaju przekąsek. Po jej pokrojeniu aromat unosi się w powietrzu jeszcze długo. Natka pietruszki zawiera wapń, żelazo, magnez, potas, witaminę C i prowitaminę A, a także wzmacnia nasz cały organizm.

ROZMARYN – to bardzo aromatyczne zioło, które w Polsce zadebiutowało w drugiej połowie XVI wieku i cieszy się popularnością do dziś. Można je stosować zarówno w formie świeżej jak i suszonej. Rozmaryn podkreśli smak takich dań jak: potrawy z ryb, mięs, dziczyzny, ziemniaków, sałatek, bulionów, pasztetów czy makaronów. Tak jak pozostałe zioła, również to posiada właściwości zdrowotne, gdyż zawiera witaminę A i C, gorycze, flawonoidy, lotne olejki, rozmarycynę oraz garbniki.

TYMIANEK – kojarzony głównie z kuchnią śródziemnomorską, do Polski trafił około XVII wieku i początkowo znany był tylko w kręgach arystokratycznych. Obecnie to bardzo popularne zioło, używane w naszej kuchni dość często. To bardzo aromatyczna przyprawa, swym zapachem przyciąga z daleka. Tymianek najczęściej dodaje się do ryb, mięs, makaronów, sosów, sałatek i pasztetów. Dodany do potraw spełnia nie tylko rolę przyprawy, ale również pozytywnie wpływa na nasz układ trawienny i pokarmowy.

BAZYLIA – w Polsce znana od drugiej połowy XVI wieku, lecz najpierw jako zioło lecznicze. Musiało upłynąć wiele czasu, żeby bazylia trafiła na nasze kuchenne stoły. Dopiero z czasem odkryto, iż idealnie uzupełnia smak wielu potraw i tak zostało do dziś. Obecnie istnieje wiele odmian tego zioła, które charakteryzuje się orzeźwiającym zapachem. Doskonale komponuje się z pomidorami i wszelkiego rodzaju potrawami w skład, których wchodzą pomidory, a także ze szpinakiem, cukinią czy bakłażanem. Poza tym bazylią możemy doprawić drób, sosy, zupy, gulasze czy sałatki. Cudnie smakuje jako dodatek do oliwy, którą można aromatyzować tym właśnie ziołem. Korzystnie wpływa na pracę przewodu pokarmowego, jak również ma właściwości uspokajające.

OREGANO – zwane również lebiodką pospolitą lub dzikiem majerankiem, to bardzo popularne zioło zarówno w kuchni śródziemnomorskiej jak i polskiej. Oregano charakteryzuje się przyjemnym aromatem oraz korzennym smakiem, co sprawia, że sprawdza się idealnie w daniach z pomidorów, makaronów, w sosach, zupach, mięsach takich jak: wieprzowina, wołowina, baranina i cielęciny) oraz w daniach warzywnych. Należy jednak pamiętać nie tylko o walorach smakowych, ale także o jego zaletach zdrowotnych. Wspomaga nasz układ odpornościowy i trawienny, jest naturalnym antybiotykiem, którym można wspomagać się przy bólach głowy, zębów, zatruciach czy biegunkach.